Ontstaan

Voor de nieuwsgierigen onder ons ga ik net zoals gisteren ook vandaag weer wat bloggen. In dit bericht toon ik mijn bevindingen aan over hoe oorlog is ontstaan en welk doel hierachter schuilt.

Wanneer zijn oorlogen ontstaan?

Een groot aantal antropologen en historici associëren het ontstaan van oorlog met het midden van de steentijd. Ferguson is onder hen wel de meest uitgesproken aanhanger van deze ‘culturele-inventie’-theorie: ‘Geconcludeerd kan worden dat het ongeveer 8000 jaar geleden was dat oorlog in Mesopotamië voor het eerst een sociaal instituut werd. Sindsdien heeft het zich verspreid, of is het elders heruitgevonden. Dit rijmt eenvoudigweg niet met het idee dat oorlog al gedurende de gehele menswordingsgeschiedenis heeft plaatsgevonden’ (Ferguson, 1998: 15).

Wanneer ik dit aan het lezen was, stond ik er eigenlijk van versteld dat oorlog iets is dat zeer ver terug in de tijd gaat. Zelfs tot in de prehistorie! Aangezien er toen al sprake was van een echte oorlogszone met in puin geschoten en in de as gelegde gebouwen, kan ik er makkelijker inkomen dat oorlog zich sindsdien, in welke mate dan ook, verspreid heeft.

Natuurlijke selectie
In de meest algemene zin van het woord kan men zeggen dat het ‘rationele’ doel achter oorlogsvoering, genocide en ander groepsgeweld, samengevat kan worden als het zich ontdoen van concurrentie in de eeuwige strijd om schaarse hulpbronnen, of het uitschakelen van de waargenomen bronnen van terreur en angst. ‘Oorlog is duidelijk een manier om zich hulpbronnen en benodigdheden toe te eigenen en een manier om mogelijke gevaren voor de eigen bevolking te verwijderen’ (Corning 1975: 373). De natuurlijke selectie draait in principe niet om vernietiging, maar om voortplanting. Gewelddadige conflicten zoals oorlogsvoering zijn evolutionair alleen te begrijpen als die bijdragen aan het voortplantingssucces (Meyer, Low, van der Dennen).

Zoals het doel hier staat beschreven, zou denk ik iedereen het wel in gedachten hebben. Er wordt oorlog gevoerd om er zelf beter uit te komen. Op welk gebied dit ook kan zijn. Anderzijds zit ik dan weer met de vraag waarom dit op een gewelddadige manier moet? Naar mijn mening is het voor iedereen voordeliger, om eventueel deze schaarse hulpbronnen aan te vullen, als we van elkaars profijten genieten.

Een groot aantal disciplines hebben de oorlog traditioneel bestudeerd bij huidige zowel als ‘primitieve’ (voorstatelijke, pre-industriële) samenlevingen, dat wil zeggen bij de volken van voor de uitvinding van het schrift (jagers-verzamelaars, en de eerste landbouwvolken), maar zijn er altijd impliciet van uitgegaan dat:

a) oorlog uniek is voor de menselijke soort;

b) oorlog een culturele uitvinding was, en dat

c) het verschijnsel of instituut oorlog zich sindsdien over de wereld verspreid heeft - of dat het her en der opnieuw is uitgevonden (bijvoorbeeld Cioffi-Revilla).

Jonas

Bronnen:

http://www.vanderkaap.org/histoforum/2009/oorlog.html