Extramurale activiteit

Donderdag is het! Met deze post zal ik jullie laten zien wat ik allemaal ben gaan bezoeken. Dit gaat van verschillende kerkhoven tot een museum. Als dit ook jou interesse wekt, lees dan zeker verder. 

Ruben en ik zijn vandaag, aan de hand van een zelf uitgestippelde route, verschillende kerkhoven gaan bezoeken. Op het einde van onze dag bezochten we nog een museum. Het eerste wat we bezochten was het Pools militair kerkhof in Lommel. Op dit militair kerkhof liggen 253 soldaten begraven. Zeer opmerkelijk was het dat twee graven geen kruis, maar een Joods symbool dragen. We vinden hier ook een monument terug van een vrouw met een krans in haar handen. Dit monument dateert van 1959 en is door Marion Wnuk uit Warschau gemaakt. Het is merkwaardig deze Poolse Oorlogsbegraafplaats aan te treffen in Lommel, wat in België ligt, omdat in deze streek helemaal geen Poolse eenheden gevochten hebben. De reden is dat daar een goedkoop stuk bos gekocht kon worden waarop een begraafplaats gevestigd mocht worden. Zodoende werd het mogelijk alle Poolse oorlogsgraven, die verspreid over België lagen, daar bijeen te brengen.

Naast het Pools militair kerkhof in Lommel, is er ook een Duits militair kerkhof terug te vinden. Ook hier reden we naartoe. Dit Duitse militair kerkhof is het grootste verzamelkerkhof voor Duitse militairen buiten het Duitse grondgebied, voor Duitse oorlogsslachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Er staan bijna 20.000 kruisjes, wat staat voor ongeveer 40.000 overledenen. Opvallend was dat onder elk kruisje twee soldaten rusten. Een zeer groot aantal van deze kruisjes dragen 'Ein Deutscher Soldat' in plaats van de naam van de soldaat. Dit omdat het niet meer mogelijk was de persoon te identificeren. Het jongste slachtoffer dat we tegenkwamen was van 1926 en overleed in 1944, terwijl het oudste van 1898 was en ook in 1944 overleed.

Nadat we deze kerkhoven hadden bezocht, zetten we onze koers verder richting Leopoldsburg. In Leopoldsburg bezochten we de Belgische militaire begraafplaats. Deze bevindt zich in de omgeving van het militaire kamp van Beverlo. Interessant om te weten: Al tijdens de Eerste Wereldoorlog, had de Duitse bezetter die het militaire kamp gebruikte, er een begraafplaats aangelegd. Na de oorlog werden er nog Duitse en Belgische graven toegevoegd, waaronder Belgen die in Duitsland als krijgsgevangene waren omgekomen. Na de Tweede Wereldoorlog werden de meer dan 500 Duitse graven overgebracht naar de grote Duitse verzamelbegraafplaats van Lommel. Zonder het op voorhand al dan niet goed te beseffen, staan deze begraafplaatsen sterk in verband met elkaar. Op de vrijgekomen plek werden omgekomen Belgische militairen, politieke gevangenen, gedeporteerden en gefusilleerde Belgen van de Tweede Wereldoorlog begraven.

Er stonden eigenlijk drie begraafplaatsen ingepland. We hadden op voorhand gezegd dat we op z'n minst deze wilde bezichtigen. Wanneer we onze uitstap verder wilden zetten richting het museum, reden we parallel met nog een militaire begraafplaats. Het moest nu net lukken dat dit de Britse militaire begraafplaats was, beter bekend als het 'War Cemetery'. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden hier talrijke militairen begraven. De begraafplaats werd ontworpen door Philip Hepworth en aangelegd in 1948. Op deze begraafplaats rusten er in het totaal 798 doden. Heel opvallend zijn de typische Britse 'headstones', bij ons gekend als de witte grafzerken. Wat ikzelf hier heel speciaal aan vind, is dat deze grafzerken niet alleen maar de naam bevatten van de overledenen. Neen, vrienden of familie zetten op de steen nog een laatste groet als blijk van verering of een laatste gedagzegging. Dit leidt tot soms wel pakkende en emotionele spreuken. Ook gaf deze begraafplaats ons de kans om iets mee te delen aan zij die rusten. Deze kans lieten we dan ook niet liggen en schreven zowel Ruben als ik ons woordje aan deze militairen.

 

Na ons onverwachte en naar mijn mening toch een van de aangrijpendste begraafplaatsen, kwamen we aan in het museum van het Kamp van Beverlo. Op 11 maart 1835 wordt een wetsvoorstel aanvaard door de Belgische Minister van Oorlog “strekkend tot het verwerven van een groot terreinoppervlak vanaf het welke de actieve observatie van de noordergrens mogelijk is. Het dient gelegen te zijn in een toegankelijk gebied met een volkomen droge grond voorzien van uitstekend en overvloedig drinkwater en vrij van moerassen”. En zo is het allemaal begonnen... In dit museum komen verschillende periodes (zoals de Eerste Wereldoorlog, Het Kamp van Beverlo tussen beide wereldoorlogen, de Tweede Wereldoorlog, de naoorlogse periode, ...) aan bod. Voor maar liefst €2,5 kun je er nagenoeg lang vertoeven! Een kleine glimp van het museum:

 

Het minst geslaagde van de dag vond ik toch wel het museum. Dit is misschien omdat ik er wel hoge verwachtingen van had. Ondanks het grote aanbod aan materialen, informatie en veel meer vond ik de structurering wat minder. Met momenten moest ik hard zoeken waar ik de voorwerpen precies kon situeren. Maar als het museum wel was meegevallen, had het waarschijnlijk toch nog niet kunnen tippen aan het 'War Cemetery' in Leopoldsburg. Ondanks dit niet gepland was, was dit het meest geslaagde van de dag! Ik kan uren op een militaire begraafplaats ronddwalen en sudderen over wat er al dan niet gebeurd zou zijn met de overledenen. Ook door de fameuze spreuken op de witte grafzerken ben ik er niet weg te slaan. Het deed me toch iets toen ik las dat een vrouw haar man had moeten achterlaten of als een gezin iets schreef over hun verloren zoon. Ja, bij dergelijke teksten ga je toch meer nadenken. Het was een geslaagde uitstap met een honger naar meer!

Jonas

Bronnen:

http://www.belgiumview.com/belgiumview/tl1/view0004465.php4
http://www.polishwargraves.nl/lom/lmm.htm#nederlands
http://www.belgiumview.com/belgiumview/tl1/view0004468.php4
http://www.flickr.com/photos/erfgoed/4304799530/
https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/relict/200730