Wat kregen de troepen onderweg en in de loopgraven te eten? Hoe beïnvloedde dat hun prestaties, en daarmee het verloop van de oorlog? Hoe werden al die maaltijden, hoe karig ook, aangevoerd? En hoe reageerde het thuisfront op de toenemende schaarste aan levensmiddelen?
Net zoals mij zullen dit niet de eerste vragen zijn die in je opkomen als je aan de Eerste Wereldoorlog denkt. Toch was ik nieuwsgierig naar meer en dit artikel toont aan hoe inventief ze in tijden van oorlog waren. Ik stond versteld van wat ik in dit artikel las en ik twijfel er niet aan dat jullie dat ook zullen zijn.
Tekenend voor de grote invloed die de voedselvoorziening kan hebben, was de opmars van de Duitsers in 1914. De bevoorrading kon de mannen niet bijbenen, schrijft Blom, waardoor ze hongerig en afgemat bij de rivier de Marne aankwamen: het sein voor de Fransen en de Engelsen om eindelijk terug te kunnen slaan. Ook aan het eind van de oorlog, toen Duitsland het tij probeerde te keren met Operatie Michaël, speelde de honger de krijgsmacht parten. De troepen bleken de vijand minder interessant te vinden dan de voorraden die ze hadden achtergelaten, wat het offensief bepaald niet ten goede kwam.
Als je gaat nadenken over hoe dappere soldaten om het leven zijn gekomen, denk ikzelf meteen dat wapens de grote oorzaak zijn. Ik denk dan dat ze moedig gestreden hebben tot het bittere eind. Dit is natuurlijk ook gebeurd, maar ik stond er niet bij stil dat dit ook gepaard ging met voedselschaarste. Veel soldaten kregen te weinig voedsel binnen, waardoor hun capaciteiten om te strijden zeer miniem waren.
Dat soldaten zo op het Britse eten sprongen, is geen wonder als je bedenkt met wat voor rantsoenen ze gewoonlijk genoegen moesten nemen. Er waren maaltijden met gedroogde groenten die zo slecht waren dat ze prikkeldraad of veldschade werden genoemd, aldus Blom. Voedsel kwam natgeregend, onder de modder of uren te laat in de linies aan. Dan waren de etenhalers door vijandelijk vuur opgehouden of in het holst van de nacht in het kronkelige, onoverzichtelijke loopgravenstelsel verdwaald en zo op de vijand gestuit. En als ze in het donker met hun ketels soep, oude melkbussen of jamemmers struikelden, ging vaak meer dan de helft van hun vracht verloren. Soms kwam er niets. Geen snippertje vlees, geen aardappelen en geen soep.
Intussen had ook de burgerbevolking het niet makkelijk. Allerlei producten waren steeds slechter te krijgen, wat bijvoorbeeld in Duitsland leidde tot ersatz-brood met zaagsel, dat bepoederd werd met kalk in plaats van bloem. Ook werden onze oosterburen behoorlijk creatief met koolraap; zo deden recepten de ronde van koolraapsoep, koolraapsalade en koolraappudding.
Naast de vele tegenslagen die de soldaten ondervonden wat betreft de slechte maaltijden of het moeten wegkapen van dergelijke etensresten, bleven ze toch sterk. Ik vind het knap dat ze steeds weer met een oplossing uit de bus kwamen. Dit vergt toch een knappe mentaliteit wat niet altijd even makkelijk gaat. Wij vinden het vanzelfsprekend dat er altijd brood op de plank komt. In oorlogstijd strijdt je als het ware voor je land, maar in de eerste plaats met jezelf door je honger te trotseren.
Wie Honger! in huis haalt, hoeft het trouwens niet alleen bij lezen te houden. In het boek staan ook een aantal authentieke recepten die de soldaten destijds kregen voorgeschoteld, zoals gebakken lever met uien, bruine meelsaus en kamelen- of koeienmaag met ragout. Let bij het klaarmaken van deze gerechten wel op de hoeveelheden. Voor je het weet, heb je een pan op het vuur staan met voer voor honderd hongerige soldaten.
Jonas
Bronnen:
http://www.kijkmagazine.nl/artikel/boek-honger/
Geen opmerkingen:
Een reactie posten